De horizon is steeds minder van tel in de economie. Economische mondialisering maakt dat het organiseren van marktgerichte en productieve activiteiten een wereldwijd gebeuren is. We denken hierbij aan een groeiende ‘vernetwerking’ van bedrijven en aan de integratie van communicatie-, productie- en marktprocessen. Het uitgangspunt van dit onderzoek is dat globalisering in de eerste plaats een organisatievraagstuk is, en dat ook een mondiale economie min of meer beheersbaar is voor goed geïnformeerde en strategisch georiënteerde beleidsmakers. Drie belangrijke doelstellingen staan voorop:

1. de huidige macro-economische en statistische benadering van globalisering levert te beperkte inzichten op. Beschikbare gegevens bieden wel informatie over de economie als een algemene en bijna abstracte realiteit, maar gaan te vaak voorbij aan de concrete organisatorische beslissingen. Er is meer kennis nodig over tastbare handelingen en beslissingen die de economie van binnen uit vormgeven;
2. wetenschappers hebben vooralsnog te weinig inzicht in het verband tussen economische prestaties en beleidskeuzes. Om de Vlaamse economie te begrijpen, zal elk onderzoeksonderdeel uitgebreid aandacht schenken aan de wijze waarop specifieke economische activiteiten al dan niet bevorderd worden door concrete beleidskeuzes;
3. het onderzoeksproject zal haar aandacht vestigen op concrete veranderingsprocessen in het Vlaamse economische weefsel: delokalisering, outsourcing, nieuwe economische activiteiten, afslankingen, schaalvergroting.

Het empirische werk van het project is georganiseerd in vijf grote deelonderzoeksprojecten. Elk van deze empirische onderzoeksstromen is gericht op een andere dimensie van de complexe onderzoeksthematiek van economische en organisationele globalisering. Bovendien zijn deze deelprojecten in hoge mate complementair, wat sterk bijdraagt tot de coherentie en integratie van de kennis die het project zal opleveren. Om de onderzoeksvragen te beantwoorden, werden vijf concrete werkpakketten uitgewerkt, bestaande uit enerzijds vier parallelle en tevens complementaire empirische deelprojecten en anderzijds een overkoepelend deelproject dat gericht is op de integratie en applicatie van de in de overige werkpakketten verworven gegevens en kennis. Deze sterk op toepassing gerichte integratie moet toelaten de doorstroom van kennis naar het doelpubliek van het project te garanderen.

WP1: Transfer van bedrijfsactiviteiten

Doelstelling: een empirisch gestuurde organisatie-theoretische verklaring van delokalisatie van economische activiteiten. De belangrijkste theoretische kaders waarop beroep gedaan wordt om deze doelstelling te realiseren, zijn de transactiekostenbenadering, locatietheorieën en institutionele context benaderingen. Naast het formuleren van een theoretische verklaring van outsourcing en delokalisatie waarbij deze verschillende theoretische perspectieven geïntegreerd worden, wordt getracht in dit werkpakket ook uit te klaren wat de implicaties zijn van de inbedding van organisaties in hun institutionele omgeving.

Methodologische opzet: een kwalitatief onderzoeksdesign met comparatieve case-studies bij multinationale ondernemingen

WP2: Jobgroei en jobverlies analyse

Doelstelling: dit werkpakket is er op gericht het dynamische karakter te onderzoeken van organisationele herstructurering vanuit het perspectief van globaliserende en herstructurerende waardeketen en de impact van deze veranderingen op de lokale en regionale economie en arbeidsmarkt. Hiertoe zal een omvattend overzicht en een diepgaande analyse gemaakt worden van collectieve jobverschuivingen (jobgroei én -verlies) in de Belgische economie. Deze analyse moet leiden tot een verklaring van de werkgelegenheidsverschuivingen in relatie tot veranderingen in transactiestrategieën van organisaties. Tevens zal een vergelijkende studie met de werkgelegenheidsverschuivingen in de buurlanden worden uitgevoerd (i.c. Frankrijk, Duitsland en Nederland). Impliciet wordt verondersteld dat verschuivingen in de werkgelegenheid een indicatie vormen voor veranderingen in de transactiestrategieën van ondernemingen.

Methodologische opzet: analyse van jobgroei en jobverlies aan de hand van administratieve gegevens (i.c. data van de Belgische Rijksdienst voor Sociale Zekerheid), op basis waarvan organisaties geselecteerd worden voor een survey-onderzoek om dieper inzicht te krijgen in de context en de achterliggende oorzaken van de jobverschuiving. Data van de Labour Force Survey en de OESO leveren de informatie over de werkgelegenheidsverschuivingen in de buurlanden.

WP3: Startende ondernemingen – analyse van de contextgevoeligheid in relatie tot de institutionele context

Doelstelling: de opkomst van snel groeiende ondernemingen in kaart brengen en beoordelen in het licht van de mogelijkheden voor duurzame socio-economische ontwikkeling.

Methodologische opzet: websurvey met Europees bereik (na een clustering van de EU-lidstaten op basis van gelijkende kenmerken m.b.t. socio-economische structuur, worden landen geselecteerd die verondersteld worden de cluster te representeren).

WP4: Herstructurering van de waardeketen

Doelstelling: het in kaart brengen van de locatie van generieke bedrijfsfuncties in de Vlaamse profit sector. Het identificeren van de motieven, antecedenten en de criteria die de locatiebeslissing bepalen, alsmede een beoordeling van de effecten en van de implementatie van de beslissing. Het beschrijven van de belemmerende en faciliterende factoren op het niveau van de value chain en de verschillende componenten ervan.

Methodologische opzet: grootschalige telefonische survey bij Vlaamse vestigingen.

WP5: MATRIKS – herlokalisering van transacties in de kennismaatschappij in kaart brengen en beoordelen

Doelstelling: de in de voorgaande werkpakketten verzamelde data worden hier geïntegreerd in een coherente, gecentraliseerde en permanent te updaten database van bedrijfsfuncties. Op basis van deze databank kunnen sectorale en subregionale vervolgonderzoeken en toepassingen die zich richten op werkgelegenheid, innovatie en regionale ontwikkelingsstrategieën ontwikkeld worden.